Kardiologiyada elə az sayda tədbir var ki, təsiri bu qədər aydın olsun. Siqaretin tərgidilməsi onlardandır.
Siqaret ürəyə necə təsir edir
Damar divarının daxili təbəqəsini zədələyir — ateroskleroz üçün zəmin yaranır. Qanın laxtalanma meylini artırır, yəni tromb riskini qaldırır. Ürəyin oksigenə olan tələbatını artırır, eyni zamanda qanın oksigen daşıma qabiliyyətini azaldır. Yaxşı xolesterini (HDL) azaldır. Damarların spazm meylini artırır.
Bu təsirlərin bir hissəsi uzun illər ərzində toplanır, bir hissəsi isə hər siqaretdən sonra dərhal başlayır.
Tərgitdikdən sonra nə dəyişir
Dəyişikliklərin bir qismi sürətlə başlayır: dəqiqələr-saatlar ərzində ürək döyüntüsü və qan təzyiqi normallaşmağa doğru gedir, qandakı karbon-monoksit səviyyəsi düşür və oksigen daşınması yaxşılaşır.
Həftələr və aylar ərzində fiziki dözüm artır, öskürək və təngnəfəslik azalır.
İllər ərzində ürək-damar riski nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır. Bu azalma tədricən baş verir və müddət insandan, siqaret stajından asılıdır.
Stent qoyulmuş və ya infarkt keçirmiş xəstələrdə siqaretin tərgidilməsi ən təsirli müdaxilələrdən biridir — heç bir dərman onun yerini tuta bilmir.
“Birdən-birə kəsmək zərərlidir” — doğrudurmu?
Bu, qəbulda tez-tez eşitdiyim fikirdir və ciddi bir yanlış anlamadır.
Siqareti dayandırmaq bədənə zərər vermir. Sizin hiss etdiyiniz narahatlıq — əsəbilik, yuxusuzluq, diqqətin dağılması, güclü istək — nikotinin çəkilmə əlamətləridir. Bunlar müvəqqətidir və idarə oluna bilər.
Problem “birdən kəsmək”də deyil, hazırlıqsız kəsməkdədir. Plansız cəhdlərin böyük hissəsi ilk həftələrdə sona çatır və hər uğursuz cəhd növbəti cəhdi psixoloji olaraq çətinləşdirir.
Ona görə də tövsiyə budur: prosesi mütəxəssis nəzarəti ilə aparın. Nikotin əvəzedici müalicə və digər dəstək üsulları var; hansının uyğun olduğunu həkim müəyyən edir.
Praktik plan
Tarix təyin edin. Konkret bir gün seçin — “gələn həftədən” yox.
Tetikləyiciləri müəyyən edin. Səhər qəhvəsi, iş fasiləsi, avtomobil, telefon danışığı. Hər biri üçün əvəzedici davranış düşünün.
Evi və avtomobili hazırlayın. Siqaret, kül qabı, alışqan — hamısını əvvəlcədən çıxarın.
Ətrafa deyin. Ailə və iş yoldaşlarının bilməsi həm dəstək, həm də məsuliyyət yaradır.
İlk iki həftəyə hazır olun. Ən çətin dövr budur. Çəkilmə əlamətləri bu müddətdə pik həddə çatır və sonra azalır.
Bir siqaret çəksəniz, hər şey bitmir. Bu, çox vaxt tərk edilməyə səbəb olan düşüncədir. Bir səhv geri qayıtmaq deyil — davam edin.
Çəki artımından qorxursunuzsa
Bu, real bir narahatlıqdır — bəzi adamlarda tərgitdikdən sonra çəki artır. Amma nisbət aydındır: bir neçə kiloqram artıq çəkinin ürəyə zərəri siqaretin davam etməsinin zərərindən qat-qat azdır.
Fiziki aktivliyi eyni dövrdə artırmaq həm çəkiyə, həm də çəkilmə əlamətlərinə kömək edir.
Elektron siqaret alternativ deyil
Elektron siqaret və qızdırılan tütün məhsulları “təhlükəsiz keçid” kimi təqdim olunur, lakin bunların ürək-damar sisteminə uzunmüddətli təsiri hələ tam aydın deyil. Hədəf nikotin mənbəyini dəyişmək deyil, asılılığı bitirməkdir.
Tez-tez verilən suallar
Bəli. Risk azalması hər yaşda və hər stajda başlayır.
Xeyr. Ürək-damar riskində “təhlükəsiz say” yoxdur.
Bəli, təsir edir.
Bəzi hallarda dozalar yenidən qiymətləndirilir. Bunu həkim müəyyən edir.
Bu yazı ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini, fərdi diaqnozu və təyin olunmuş müalicəni əvəz etmir. Burada oxuduqlarınıza əsaslanaraq dərmanınızı dayandırmayın və ya dozasını dəyişməyin.